"ไฝเม็ดนี้มีมานานแล้ว แต่ช่วงนี้รู้สึกว่ามันใหญ่ขึ้น" "แผลที่จมูกเป็น ๆ หาย ๆ มาครึ่งปีแล้ว"
ประโยคแบบนี้แหละครับที่หมออยากให้มาตรวจ ไฝและก้อนส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ถ้ารอยไหน เปลี่ยนไป ไม่ควรปล่อยให้สงสัยค้างไว้นาน และมะเร็งผิวหนังบางชนิดไม่ได้สีดำหรือหน้าตาเหมือนไฝเลย การเทียบรูปในอินเทอร์เน็ตอย่างเดียวจึงไม่พอครับ
- มะเร็งผิวหนังอาจเป็น ไฝที่เปลี่ยน ก้อนสีเนื้อ หรือแผลเรื้อรัง ไม่ได้ดำทุกชนิด
- ABCDE ช่วยสังเกตไฝที่น่าสงสัย แต่ใช้ยืนยันหรือตัดโรคไม่ได้
- รอยใหม่ หรือรอยเดิมที่เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ควรให้หมอดู แม้จะเล็ก
มะเร็งผิวหนังมีแบบไหนบ้าง
แสงแดดเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญ แต่บางชนิดเกิดในที่ไม่โดนแดดได้ครับ คนไทยเจอเมลาโนมาที่ ฝ่าเท้า ฝ่ามือ และใต้เล็บ ได้บ่อยกว่าที่คิด
ABCDE: วิธีสังเกตไฝด้วยตัวเอง

- A – Asymmetry รูปร่างสองซีกไม่เหมือนกัน
- B – Border ขอบหยัก ไม่เรียบ หรือเลือนไม่ชัด
- C – Color มีหลายสีในเม็ดเดียว หรือสีเปลี่ยน
- D – Diameter ใหญ่กว่าประมาณ 6 มม. (ขนาดยางลบปลายดินสอ) แต่เล็กกว่านี้ก็เป็นได้
- E – Evolving เปลี่ยนไป ขนาด รูปร่าง สี หรือเริ่มคัน เจ็บ เลือดออก
อีกข้อที่หมอใช้บ่อยคือ "ลูกเป็ดขี้เหร่" ครับ ไฝเม็ดไหนหน้าตาไม่เหมือนเพื่อนเม็ดอื่นบนตัวเรา เม็ดนั้นควรให้หมอดู
ABCDE ไม่ได้ครอบคลุมมะเร็งผิวหนังทุกชนิด และ ไม่ต้องรอให้ครบทุกข้อ ก่อนมาตรวจนะครับ
แผลเรื้อรังและจุดที่มักมองข้าม
นอกจากไฝ ให้สังเกตอาการเหล่านี้ด้วย:
- แผลที่ ไม่หายใน 4–6 สัปดาห์ หรือหายแล้วกลับมาที่เดิม
- ก้อนที่ โตขึ้นเรื่อย ๆ
- เลือดออกเองโดยไม่ได้กระทบอะไร
- ปื้นเดิมที่หน้าตาเปลี่ยนไป
ตรวจให้ทั่ว รวมถึง หนังศีรษะ หลังหู ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ซอกนิ้ว และเล็บ
เส้นดำที่เล็บ ที่ไม่ได้เกิดจากการกระแทก หรือแถบดำที่กว้างขึ้นเรื่อย ๆ ควรมาตรวจครับ ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ไม่ควรทาสีเล็บปิดไว้แล้วลืมไป
เจอรอยที่สงสัย ควรทำยังไง
- ถ่ายรูปไว้ วางไม้บรรทัดหรือเหรียญข้าง ๆ ให้เห็นขนาด
- จดว่าเริ่มสังเกตเมื่อไร และเปลี่ยนไปยังไง
- มาพบหมอ อย่ารอดูจนโต
ที่คลินิก หมอจะตรวจดูรอยนั้นอย่างละเอียดร่วมกับไฝอื่นบนตัว และถ้ายังสงสัย จะ ตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อให้ได้คำตอบที่แน่นอน
สิ่งที่ไม่ควรทำ: จี้ เลเซอร์ หรือใช้ยากัดไฝที่สงสัยเองก่อนตรวจ เพราะจะทำให้ไม่เหลือเนื้อเยื่อไปตรวจ และอาจเสียโอกาสวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกครับ
คำถามที่คนไข้ถามบ่อย
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ การรักษาขึ้นกับอาการของแต่ละบุคคล

