คลินิกผิวหนังหมอวสุชล
คลินิกผิวหนังหมอวสุชล นัดหมายทาง LINE
ผื่น & ภูมิแพ้

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังเกิดจากอะไร ทำไมหายแล้วกลับมาอีก

นพ.วสุชล ชัยชาญ · ว.48814แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง (ตจวิทยา) · อัปเดต พ.ย. 2569 · อ่าน 4 นาที
ภาพประกอบ: ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังเกิดจากอะไร ทำไมหายแล้วกลับมาอีก
ภาพประกอบเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริง

คันจนเผลอเกาทั้งคืน ผิวแห้งตลอด ผื่นที่ข้อพับเพิ่งหายไปได้ไม่นานก็กลับมาอีก ถ้าเป็นแบบนี้ อาจเป็น ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) ครับ

คำถามแรกที่พ่อแม่หรือคนไข้มักถามคือ "แพ้อะไร?" หมออยากเล่าให้ฟังก่อนว่า โรคนี้ไม่ได้เกิดจากแพ้อาหารอย่างเดียว และไม่ได้เป็นเพราะดูแลความสะอาดไม่ดีด้วย

สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่าน
  • ต้นเหตุคือ เกราะผิวอ่อนแอ + ระบบภูมิคุ้มกันไวเกิน ไม่ใช่โรคติดต่อ
  • หน้าตาและตำแหน่งผื่นเปลี่ยนไปตามวัย แต่ที่เหมือนกันคือ คันและผิวแห้ง
  • การตรวจภูมิแพ้ช่วยได้ในบางคน แต่ต้องเลือกตามประวัติ ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจ

เกราะผิวเกี่ยวอะไรด้วย

ลองนึกภาพผิวเป็นกำแพงอิฐครับ เซลล์ผิวคืออิฐ ไขมันระหว่างเซลล์คือปูน คนที่เป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง "ปูน" จะมีรอยรั่ว ผลคือ

  • น้ำในผิวระเหยออกง่าย ผิวเลยแห้ง
  • สิ่งระคายเคืองจากข้างนอกซึมเข้าได้ง่าย
  • ผิวอักเสบ คัน พอเกา เกราะผิวก็เสียเพิ่ม วนเป็นวงจร คัน → เกา → อักเสบ → คันกว่าเดิม

คนในครอบครัวอาจมีประวัติภูมิแพ้ เช่น หอบหืด แพ้อากาศ แต่ไม่จำเป็นต้องเป็นเหมือนกันทุกคน และการเป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง ก็ไม่ได้แปลว่าแพ้สารตัวใดตัวหนึ่งแน่นอน

ผื่นหน้าตาแบบไหน ขึ้นตรงไหน

ผิวแห้ง คัน ลอก แตก หรือผิวหนาด้านจากการเกานาน ๆ บนผิวคนไทยผื่นอาจออกแดง น้ำตาล หรือคล้ำกว่าผิวรอบข้าง

เด็กเล็ก
เด็กเล็กตำแหน่งที่พบบ่อยแก้ม ใบหน้า หนังศีรษะ ด้านนอกแขนขา
เด็กโต
เด็กโตตำแหน่งที่พบบ่อยข้อพับแขน ข้อพับเข่า คอ ข้อมือ
ผู้ใหญ่
ผู้ใหญ่ตำแหน่งที่พบบ่อยข้อพับ มือ รอบตา คอ หรือเป็นผื่นหนาเฉพาะที่
ภาพประกอบสร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริง

ถ้าเพิ่งเป็นครั้งแรกตอนโต เป็นข้างเดียวชัด ๆ หรือหน้าตาผื่นต่างจากเดิม ควรให้หมอแยกโรคอื่นก่อนครับ เช่น ผื่นแพ้สัมผัส หรือเชื้อรา

อะไรทำให้ผื่นเห่อ

ตัวกระตุ้นที่เจอบ่อยในคนไข้:

  • อากาศร้อน เหงื่อออก
  • อากาศแห้ง ช่วงหน้าหนาว
  • สบู่แรง ๆ ผงซักฟอก น้ำหอม
  • เสื้อผ้าเนื้อหยาบ ขนสัตว์
  • ความเครียด นอนไม่พอ

หมอแนะนำให้จดว่าวันที่ผื่นเห่อ ทำอะไร ใช้อะไรมาก่อน จะช่วยได้มากกว่าการงดทุกอย่างพร้อมกันครับ

เรื่องอาหาร — บางคนมีแพ้อาหารร่วมจริง แต่ผลเลือดที่บอกว่า "ไว" ต่ออาหารบางตัว ไม่ได้แปลว่าอาหารนั้นทำให้ผื่นขึ้นเสมอ หมอต้องแปลผลคู่กับอาการจริง อย่างดอาหารหลายอย่างจากผลเลือดอย่างเดียว โดยเฉพาะในเด็กที่ยังต้องการสารอาหารครับ

เมื่อไรควรมาหาหมอ และเมื่อไรต้องไปโรงพยาบาล

ควรมาพบหมอ เมื่อ

  • คันจนนอนไม่หลับ หรือกระทบการเรียน การทำงาน
  • ผื่นกลับมาบ่อย ดูแลเองแล้วไม่ดีขึ้น
  • ผื่นมีหนอง น้ำเหลือง สะเก็ดสีเหลือง หรือเจ็บมาก (อาจติดเชื้อแทรก)

ไปโรงพยาบาลโดยเร็ว ถ้ามีตุ่มน้ำหรือแผลเจ็บหน้าตาคล้ายกันหลายจุด ลามเร็ว โดยเฉพาะใกล้ตา หรือมีไข้ อ่อนเพลียร่วมด้วย

คำถามที่คนไข้ถามบ่อย

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังติดต่อไหม?ไม่ติดครับ แต่ถ้ามีเชื้อแทรกที่ผื่น หมอต้องรักษาการติดเชื้อนั้นเพิ่ม
ต้องตรวจภูมิแพ้ 107 ชนิดทุกคนไหม?ไม่จำเป็นครับ การตรวจเลือดหาสารก่อภูมิแพ้มีประโยชน์ในบางคน เช่น สงสัยว่าไรฝุ่นหรืออาหารบางอย่างทำให้อาการแย่ลง หมอจะดูจากประวัติก่อนว่าตรวจแล้วจะได้ประโยชน์จริงไหม
โตแล้วเพิ่งเป็นได้ไหม?เป็นได้ครับ แต่ถ้าเพิ่งเริ่มเป็นตอนโต ควรตรวจแยกสาเหตุอื่นด้วย
หมอซันฝากไว้ถ้าทาครีมดูแลผิวสม่ำเสมอแล้วยังคันจนนอนไม่ได้ หรือผื่นวนกลับมาทุกเดือน ไม่ต้องทนครับ แนะนำให้มาพบหมอผิวหนัง หมอจะช่วยหาตัวกระตุ้น และวางแผนคุมผื่นให้สงบได้นานขึ้น
#ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังเกิดจากอะไร

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ การรักษาขึ้นกับอาการของแต่ละบุคคล

ไม่เจออาการของคุณ?ส่งรูปและเล่าอาการทาง LINE หมอจะแนะนำว่าควรมาตรวจไหม
ทัก LINE ถามหมอ