คนไข้ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังหลายคนได้ยามาแล้ว ผื่นยุบดี แต่พอหยุดยาไม่กี่สัปดาห์ก็กลับมาอีก
สิ่งที่หมอมักพบคือ การดูแลผิวพื้นฐานที่บ้าน ยังไม่ครบ ซึ่งเป็นตัวช่วยให้ผื่นสงบได้นาน บทความนี้หมอรวบรวมสิ่งที่แนะนำคนไข้จริงในห้องตรวจมาให้ครับ แต่ย้ำก่อนว่า การดูแลพื้นฐานใช้แทนยาในช่วงที่ผื่นอักเสบไม่ได้ ต้องทำควบคู่กัน
- อาบน้ำ อุ่นพอดี ไม่ร้อน ไม่นาน
- ทาครีมบำรุง ทุกวัน โดยเฉพาะภายใน 3 นาทีหลังอาบน้ำ
- ยาทาสเตียรอยด์ปลอดภัยเมื่อใช้ถูกวิธี แต่ อย่าเพิ่มความแรงหรือใช้ต่อเองโดยไม่ปรึกษา
อาบน้ำยังไงไม่ให้ผิวแห้งเพิ่ม
- ใช้น้ำ อุ่นพอดี น้ำร้อนชะไขมันผิวออก ทำให้คันมากขึ้น
- อาบไม่เกิน 5–10 นาที
- ใช้สบู่หรือครีมอาบน้ำ อ่อนโยน ไม่มีน้ำหอม ใช้แค่จุดที่จำเป็น เช่น ซอกพับ
- ไม่ขัด ไม่ถูใยบวบ ไม่ต้องฟอกตรงผื่นซ้ำหลายรอบ
- เช็ดตัวด้วยการ ซับเบา ๆ ไม่ถู
ถ้าหมอสั่งยาทาไว้ ให้ทายาที่ผื่นตามวิธีที่ได้รับ แล้วทาครีมบำรุงส่วนอื่นต่อครับ
เลือกและทาครีมบำรุงยังไง
เนื้อครีม — ผิวแห้งมากใช้ครีมหรือขี้ผึ้งเนื้อเข้มข้นจะเก็บความชุ่มชื้นได้ดีกว่าโลชั่น แต่ต้องเลือกให้เข้ากับตำแหน่งและความชอบของคนใช้ด้วย ใช้แล้วรู้สึกเหนอะจนไม่อยากทา ก็ไม่ได้ผลครับ
สูตร — เริ่มจากสูตรเรียบง่าย ไม่มีน้ำหอม ราคาแพงหรือคำว่า "ธรรมชาติ" ไม่ได้การันตีว่าไม่ระคายเคือง
ความถี่ — อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ทาต่อแม้วันที่ผื่นหายแล้ว เพราะผิวยังแห้งและไวอยู่
ถ้าทาแล้วแสบมาก หรือผื่นเพิ่ม — หยุดตัวที่สงสัย อย่าลองหลายตัวพร้อมกัน จะไม่รู้ว่าตัวไหนเป็นปัญหา
ตัดวงจร คัน → เกา
- ตัดเล็บสั้น โดยเฉพาะเด็ก
- ใส่เสื้อผ้าผ้าฝ้าย นุ่ม ระบายอากาศ
- ห้องนอนไม่ร้อนเกินไป
- เหงื่อออกแล้วรีบเปลี่ยนเสื้อ
- คันมาก ลองประคบเย็นแทนการเกา
ถ้าคันจนนอนไม่หลับ บอกหมอนะครับ อย่าโทษตัวเองหรือลูกว่าไม่อดทน การนอนไม่พอทำให้ผื่นแย่ลงได้
เรื่องยาทาสเตียรอยด์
หลายคนกลัวสเตียรอยด์จนไม่กล้าทา หมออยากให้เข้าใจตรงกันครับว่า สเตียรอยด์ทาผิวเป็นยาหลักที่ได้ผลดี ถ้าเลือกความแรง ตำแหน่ง และระยะเวลาให้เหมาะ
ที่ต้องระวังคือ
- ใบหน้า รอบตา ซอกพับ ผิวบาง ต้องใช้ยาอ่อน หรือยากลุ่มอื่น
- อย่าใช้ยาของคนอื่น หรือซื้อครีมผสมที่ไม่รู้ส่วนประกอบ
- อย่าทาต่อเนื่องนาน ๆ เอง โดยไม่ได้กลับมาให้หมอดู
บางคนหมออาจให้ยาทากลุ่มอื่นที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ หรือให้ทายาสัปดาห์ละ 2 วันในจุดที่ชอบเป็น เพื่อป้องกันผื่นกลับ
เมื่อดูแลพื้นฐานแล้วยังไม่พอ
ถ้าทาครีมสม่ำเสมอ ใช้ยาตามแผนแล้ว ผื่นยังกลับมาบ่อย หมอจะทบทวนใหม่ทั้งหมดครับ ว่าวินิจฉัยถูกไหม ใช้ยาถูกวิธีไหม มีสิ่งระคายเคืองซ่อนอยู่ หรือมีเชื้อแทรกหรือเปล่า อย่าเพิ่งสรุปว่าแพ้ทุกอย่าง หรือเพิ่มยาแรงขึ้นเอง
รีบมาตรวจ ถ้าผื่นลามเร็ว มีไข้ เจ็บ มีหนอง หรือตุ่มน้ำเจ็บหลายจุด
คำถามที่คนไข้ถามบ่อย
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ การรักษาขึ้นกับอาการของแต่ละบุคคล

