คลินิกผิวหนังหมอวสุชล
คลินิกผิวหนังหมอวสุชล นัดหมายทาง LINE
ติดเชื้อ

กลาก ผื่นคันเป็นวง ทำไมไม่ควรซื้อครีมผสมสเตียรอยด์มาทาเอง

นพ.วสุชล ชัยชาญ · ว.48814แพทย์เฉพาะทางผิวหนัง (ตจวิทยา) · อัปเดต พ.ย. 2569 · อ่าน 4 นาที
ภาพประกอบ: กลาก ผื่นคันเป็นวง ทำไมไม่ควรซื้อครีมผสมสเตียรอยด์มาทาเอง
ภาพประกอบเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริง

ผื่นแดงเป็นวง ขอบลอกเป็นขุย คันมาก แล้วค่อย ๆ ขยายออกไปเรื่อย ๆ หลายคนรู้ว่าน่าจะเป็น กลาก แต่ไปซื้อครีมมาทาเอง ทาแล้วหายคันดี พอหยุดยาก็กลับมา บางคนผื่นกลับใหญ่กว่าเดิม

สาเหตุที่เจอบ่อยมากในคลินิกคือ ครีมที่ซื้อมาเป็นครีมผสมสเตียรอยด์ ครับ บทความนี้หมอจะอธิบายว่าทำไม และกลากควรรักษายังไงให้หายจริง

สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่าน
  • กลากเกิดจาก เชื้อรา ติดต่อได้จากคน สัตว์เลี้ยง หรือของใช้ร่วมกัน
  • ผื่นเป็นวง ไม่ใช่กลากทุกครั้ง
  • ครีมผสมสเตียรอยด์ทำให้ เชื้อลามและผื่นหน้าตาเปลี่ยน จนวินิจฉัยยาก

กลากหน้าตาเป็นยังไง

กลากที่แขน ผื่นวงขอบแดงมีขุย
กลากที่แขน: ผื่นเป็นวง ขอบแดงนูนมีขุย ตรงกลางจางกว่าขอบ · ภาพ: CDC / Dr. Lucille K. Georg (สาธารณสมบัติ)
  • ผื่นเป็นวง ขอบชัด นูน มีขุย ตรงกลางมักจางกว่าขอบ
  • คัน โดยเฉพาะตอนเหงื่อออก
  • ค่อย ๆ ขยาย ออกไปเรื่อย ๆ

แต่ไม่ใช่ทุกรายจะเป็นวงสวย ๆ ครับ บางคนเป็นปื้นไม่เป็นวง หรือตรงกลางไม่จาง และเชื้อราที่ ขาหนีบ เท้า หนังศีรษะ เล็บ ก็หน้าตาและการรักษาต่างกันไปอีก การเลือกยาจากรูปตัวอย่างรูปเดียวจึงพลาดได้ง่าย

ชื่อภาษาอังกฤษ "ringworm" ไม่ได้แปลว่ามีหนอนนะครับ แค่ตั้งตามรูปร่างวงแหวน

ติดต่อและกลับเป็นซ้ำได้ยังไง

กลากติดต่อผ่าน

  • การสัมผัสผิวคนที่เป็น
  • สัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะแมวและสุนัขที่ขนร่วงเป็นหย่อม
  • ของใช้ร่วม เช่น ผ้าเช็ดตัว หวี

ความอับชื้นและเหงื่อทำให้เชื้อโตง่าย ป้องกันได้โดย

  • แยกผ้าเช็ดตัว ของใช้ส่วนตัว
  • ซักแล้วตากให้แห้งสนิท
  • เปลี่ยนเสื้อทันทีหลังเหงื่อออกมาก
  • รักษาเชื้อราที่ตำแหน่งอื่นด้วย เช่น ง่ามเท้า
  • ถ้าสงสัยสัตว์เลี้ยงเป็น พาไปหาสัตวแพทย์ อย่าเอายาคนไปทาให้สัตว์

ทำไมครีมผสมสเตียรอยด์ทำให้แย่ลง

ครีมที่ขายทั่วไปหลายตัว ผสมสเตียรอยด์ ไว้ ทาแล้วแดงและคันจะลดลงเร็ว ทำให้รู้สึกว่าดีขึ้น แต่สเตียรอยด์ กดภูมิคุ้มกันของผิว เชื้อราเลยโตต่อได้สบาย ผลคือ

  • หยุดยาแล้วผื่นกลับมาใหญ่กว่าเดิม
  • ผื่นหน้าตาเปลี่ยน ขอบไม่ชัด ไม่เป็นวง
  • หมอวินิจฉัยยากขึ้น

ภาวะนี้มีชื่อเรียกว่า "กลากพรางตัว" (tinea incognito) ครับ

ครีมผสมไม่ได้ผิดทุกกรณี แต่ต้องใช้เมื่อหมอวินิจฉัยแล้วและมีข้อบ่งชี้ ถ้าทาครีมอยู่แล้วผื่นไม่หาย เอาหลอดยามาให้หมอดูด้วย นะครับ

ตรวจและรักษายังไง

ที่คลินิก ถ้าสงสัยเชื้อรา หมอจะ ขูดขุยที่ขอบผื่นมาส่องกล้องจุลทรรศน์ (KOH) ใช้เวลาไม่นาน รู้ผลระหว่างตรวจ

การรักษา

  • ผื่นเล็ก ไม่กี่จุด: ยาทาต้านเชื้อรา มักพอ
  • เชื้อราที่หนังศีรษะ เล็บ ผื่นกว้าง หรือเป็นซ้ำ: อาจต้อง ยากิน

ทายาต่ออีก 1–2 สัปดาห์หลังผื่นหาย เพราะคันหายก่อนเชื้อหมดครับ

อย่าซื้อยากินต้านเชื้อรามากินเอง เพราะยาบางตัวตีกับยาอื่น และต้องดูการทำงานของตับในบางคน

รีบมาตรวจ ถ้ามีหนอง ปวด แดงลาม หรือมีไข้ ส่วนคนเป็นเบาหวานหรือภูมิคุ้มกันต่ำ ควรมาตั้งแต่เริ่มเป็น

คำถามที่คนไข้ถามบ่อย

ผื่นเป็นวง คือกลากแน่นอนใช่ไหม?ไม่แน่นอนครับ โรคผิวหนังอักเสบอื่นก็เป็นวงได้ การขูดตรวจเชื้อช่วยให้ชัด
กลากกับเกลื้อน เป็นเชื้อเดียวกันไหม?ไม่ใช่ครับ กลากเกิดจากเชื้อรากลุ่มหนึ่ง ส่วนเกลื้อนเกิดจากยีสต์ประจำผิว คนละตัว รักษาคนละแบบ
หายคันแล้ว หยุดยาได้เลยไหม?ยังครับ ทาต่อให้ครบตามที่หมอบอก ไม่อย่างนั้นกลับมาใหม่ได้
หมอซันฝากไว้ถ้าทาครีมเองมาเกิน 2 สัปดาห์แล้วผื่นยังไม่หาย หรือหายแล้วกลับมาอีก แนะนำให้มาพบหมอผิวหนังพร้อมหลอดยาที่ใช้อยู่ครับ ขูดตรวจเชื้อแป๊บเดียวก็รู้ จะได้ใช้ยาให้ถูกตัวตั้งแต่แรก
#กลาก ผื่นคันเป็นวง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ การรักษาขึ้นกับอาการของแต่ละบุคคล

ไม่เจออาการของคุณ?ส่งรูปและเล่าอาการทาง LINE หมอจะแนะนำว่าควรมาตรวจไหม
ทัก LINE ถามหมอ